O INHALACJACH
............................................................................................................................................................................................

Kilka słów o aerozoloterapii

Terapia inhalacyjna stanowi najstarszą metodę aplikacji leków. Największy rozwój tej dziedziny nastąpił pół wieku temu, kiedy to powstały nowe aparaty do rozpraszania aerozoli leczniczych. Aerozoloterapia stanowi dogodny i szybko działający sposób transportu środków leczniczych do ustroju w dowolny, zamierzony przez lekarza rejon dróg oddechowych. Leki stosowane metodami inhalacyjnymi działają przede wszystkim miejscowo, choć mogą również wchłaniać się do krwioobiegu poprzez śluzówki dróg oddechowych. Zastosowanie aerozoloterapii w lecznictwie pediatrycznym wydatnie ogranicza częstotliwość występowania infekcji.
W ostatnich latach notuje się wyraźny wzrost występowania chorób układu oddechowego i z tych względów dąży się do wypracowania nowych systemów profilaktyki oraz bardziej efektywnych metod leczenia. Dlatego właśnie we współczesnym, kompleksowym leczeniu tych, tak ważnych społecznie i często występujących chorób, aerozoloterapia i rehabilitacja zajmują poczesne miejsce.
Anatomiczno-fizjologiczne odrębności układu oddechowego u dzieci powodują zwiększoną skłonność do skurczu oskrzeli. Wszystkie te patologiczne stany dróg oddechowych, występujące w przebiegu przewlekłych lub nawracających chorób układu oddechowego (nie tylko u dzieci), nadają się doskonale do leczenia miejscowego za pomocą różnych metod nowoczesnej aerozoloterapii.
Terapia wziewna może być stosowana w poszczególnych stanach patologicznych zarówno jako metoda profilaktyczna, jak i lecznicza. Stosowane w niej aktywne farmakologicznie środki (działające przede wszystkim objawowo) to najczęściej leki upłynniające zalegającą wydzielinę oskrzelową, leki o działaniu przeciwzapalnym, leki rozkurczowe oraz leki przyspieszające transport śluzowo-rzęskowy.


Wskazania do aerozoloterapii w chorobach oskrzeli i płuc:

  • przewlekłe i nawracające zapalenia oskrzeli;
  • rozstrzenia oskrzeli;
  • mukowiscidoza - postać płucna;
  • astma oskrzelowa;
  • stany po zapaleniach płuc - szczególnie po przewlekłych lub ze skłonnością do nawrotów;
  • zakażenia grzybicze układu oddechowego;
  • stany przed i po zabiegach chirurgicznych w obrębie dróg oddechowych.

Wskazania do aerozoloterapii w chorobach górnych dróg oddechowych:
  • przewlekły nieżyt nosa i gardła: zanikowy, naczynioruchowy oraz przerostowy (w fazie początkowej);
  • przewlekłe, nieswoiste stany zapalne nosa, gardła i krtani z obecnością wydzieliny;
  • alergiczny nieżyt nosa;
  • nawracające i przewlekłe stany zapalne zatok przynosowych;
  • przewlekły nieżyt krtani: zanikowy, przerostowy oraz stany wyczerpania głosowego;
  • grzybice jamy ustnej, gardła i krtani;
  • stany pooperacyjne, np. po resekcji przegrody nosa, usunięciu polipów, zabiegach w obrębie nosa i zatok obocznych.


Aparatura do leczenia inhalacyjnego

Metody rozpraszania oraz typy inhalatorów nie zmieniły się od lat, jednak konstrukcja aparatów i nebulizatorów została znacznie udoskonalona, co w dużym stopniu rozszerzyło możliwości ich zastosowania nie tylko w lecznictwie szpitalnym czy sanatoryjnym, lecz również - a może przede wszystkim - w lecznictwie ambulatoryjnym i domowym.
Nowe, sprawne i o niewielkich gabarytach aparaty inhalacyjne, o uniwersalnej niekiedy możliwości zasilania, pozwalają obecnie na stosowanie inhalacji w domu i poza domem chorego, a nawet w czasie podróży samochodem.

W praktyce inhalacyjnej stosuje się zazwyczaj 2 podstawowe metody rozpraszania:
  • ultradźwiękowe,
  • pneumatyczne.

Rozpraszanie ultradźwiękowe jest typem rozpraszania często stosowanym w praktyce, wytwarza bowiem cząstki o stosunkowo małych wymiarach, penetrujące przede wszystkim oskrzela i oskrzeliki. Aerozol produkowany tą metodą odznacza się również dużą trwałością i gęstością, co pozwala na skrócenie czasu zabiegu w stosunku do innych metod inhalacyjnych. W Polsce najczęściej używa się aparatów typu: THOMEX MB, DE VILBISS, HEYER, a ostatnio TAJFUN.

Rozpraszanie pneumatyczne jest najstarszą metodą inhalacyjną, w której w ostatnim okresie nastąpił znaczny postęp konstrukcyjny. Dotychczasowe, klasyczne nebulizatory tego typu wytwarzały aerozol o stosunkowo szerokim widmie wielkości cząsteczek, używane więc były przede wszystkim do leczenia górnej części dróg oddechowych. Obecne, nowe konstrukcje nebulizatorów zapewniają zakres zbliżony do takiego, jakie wytwarzają wysokosprawne aparaty ultradźwiękowe. Dzięki temu można je obecnie zastosować w leczeniu chorób drzewa oskrzelowego, a nawet regionu pęcherzykowego. Szczególnie nowoczesną konstrukcją odznaczają się nebulizatory produkowane przez znaną niemiecką firmę PARI, włoską firmę Flaem Nuova (nebulizatory serii RAPIDFLAEM) i inne. Nebulizatory te wykorzystywane są już w krajowych aparatach inhalacyjnych, np. MONSUN 1 i MONSUN 2 i innych. Są również dostępne aparaty importowane, np. CONDOR, ELISIR, NEBULFLAEM firmy Flaem Nuova, MINITROP firmy HEYER, AEROMASTER firmy ERKA czy modele firmy PARI.


Podstawowe metody rozpraszania uzupełniane są przez 3 dodatkowe techniki inhalacyjne:
  • termostatowanie,
  • wibracja,
  • nadciśnienie.

Termoaerozole posiadają temperaturę 28-37 °C i są wręcz konieczne do stosowania u niemowląt i małych dzieci oraz u dzieci i dorosłych z chorobami alergicznymi układu oddechowego i cechami nadreaktywności drzewa oskrzelowego. W przypadku stosowania u tych pacjentów tzw. zimnego aerozolu można spodziewać się skurczowej reakcji dróg oddechowych. Możliwość wytwarzania termoaerozoli posiadają produkowane przez MEDBRYT inhalatory ulradźwiękowe TAJFUN i THOMEX MB.

Wibroaerozole, odróżniające się od aerozoli klasycznych dodatkową ruchliwością cząsteczek, mają dwie zasadnicze cechy: zwiększoną zdolność penetracyjną oraz zwiększoną sedymentację (osadzanie). Dzięki temu docierają one do trudno dostępnych miejsc, jak np. zatoki przynosowe (gdzie aerozole klasyczne zasadniczo nie docierają). Jest to szczególnie zalecana, bezpieczna i nieinwazyjna metoda leczenia zatok.
Jednym z aparatów służących do efektywnego leczenia zatok jest produkowana przez MEDBRYT PRZYSTAWKA PULSACYJNA MPL 1 do inhalatorów: THOMEX MB; MONSUN 1 i MONSUN 2, oraz inhalatora AMSA produkcji francuskiej.

Nadciśnienie - automatyczne podawanie kontrolowanego, chwilowego nadciśnienia w momencie przełykania śliny przez pacjenta pozwala na skuteczne, bezinwazyjne leczenie stanów chorobowych ucha wewnętrznego.
Tą unikalną możliwość wtłaczania leku w postaci aerozolu do kanałów słuchowych ucha wewnętrznego (trąbek Eustachiusza) posiada inhalator AMSA.



Opracowano na podstawie:
1. "Kilka słów o aerozoloterapii", prof. dr hab. Jerzy Alkiewicz, "Dziecko alergiczne", I/98, Luty/Marzec 1998r.
2. "Podstawy leczenia inhalacyjnego", ", prof. dr hab. Jerzy Alkiewicz, opracowanie własne, Poznań 1996.


^góra strony